İstifa eden işçi de ihbar süresine uymak zorundadır. 4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesindeki bildirim süreleri yalnızca işvereni değil, istifa eden işçiyi de bağlar. Süreye uymadan işten ayrılırsanız, uymadığınız sürenin ücretini işverene ihbar tazminatı olarak ödersiniz.
Kıdeminize göre kaç hafta önceden bildirim yapmanız gerektiğini aşağıdaki tabloda gösterdik; ayrıca somut bir hesaplama örneği ve genelde yüzeysel geçilen iki konuyu da ekledik: haklı nedenle istifada sürenin kalkması ve 1 yılı dolmadan ayrılan işçinin durumu. İstifada kıdem hakkınızı merak ediyorsanız istifa rehberine bakınız.
İstifa eden işçi ihbar süresine uymak zorunda mı?
Evet. İhbar süresi çift taraflı bir kuraldır: hem işverenin feshi hem de işçinin istifası için geçerlidir. Kanunun 17. maddesi "belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir" der; fesheden taraf kim olursa olsun kural değişmez.
Amaç, ani ayrılıkların iki tarafı da mağdur etmemesidir. İşçi yeni iş ararken işveren de boşalan pozisyon için hazırlık yapar. Bu yüzden istifa dilekçenizi verip ertesi gün işe gelmemek, kanuna aykırıdır ve tazminat sonucunu doğurur.
İstifa ihbar süreleri: kıdeminize göre tablo
Bildirim süresi, o işyerindeki çalışma sürenize göre belirlenir. Süreler asgari olup iş sözleşmenizle artırılmış olabilir; sözleşmenizi kontrol edin:
| Çalışma süresi | İhbar süresi | Gün olarak |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay - 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl - 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
- Süre, istifa bildiriminizi işverene ulaştırdığınız tarihten itibaren işlemeye başlar.
- Deneme süresi içinde (en çok 2 ay) ihbar süresine gerek yoktur; taraflar bildirim yapmadan feshedebilir.
Somut örnek: 2 yıllık çalışan ne kadar öder?
Somut bir örnekle açıklayalım:
Aylık brüt ücreti 55.000 TL olan ve 2 yıldır çalışan bir işçi istifa ediyor. Kıdemi 1,5-3 yıl aralığında olduğu için 6 hafta (42 gün) önceden bildirim yapması gerekir. Bildirim yapmadan veya süreyi beklemeden ayrılırsa, 6 haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı öder: 55.000 / 30 x 42 = 77.000 TL.
Hesapta yalnızca çıplak ücret değil, 17. maddenin son fıkrası uyarınca işçiye sağlanmış para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır. Yemek ücreti, servis, yol yardımı gibi düzenli menfaatleriniz varsa bunların aylık karşılığı da tazminat hesabına eklenir. Bu detayı ihbar tazminatı hesaplama sayfasında ayrıntılı bulabilirsiniz.
İhbar süresine uymazsanız ne olur?
Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır (m.17). Yani süreyi beklemeden ayrılan işçi, beklemediği sürenin karşılığını işverene öder.
Pratikte işverenler bu alacağı iki yolla takip eder: işçiye kalan ücret, fazla mesai veya yıllık izin ücreti gibi alacaklarından mahsup eder ya da doğrudan alacak davası açar. Mahsup yapılabilmesi için alacağın muaccel olması gerekir.
Önemli bir ayrıntı: ihbar süresince çalışmaya devam ederseniz ücretinizi normal şekilde alırsınız. İhbar süresi ücretsiz izin değildir; iş ilişkisi bildirim süresi boyunca tüm haklarıyla sürer.
İstisnalar: hangi hallerde ihbar süresi aranmaz?
İki halde istifa eden işçiden ihbar süresi beklenmez:
- Haklı nedenle fesih (m.24): Ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık riski veya zorlayıcı sebepler gibi hallerde işçi, bildirim süresini beklemeden derhal feshedebilir. Bu halde ihbar tazminatı ödemez; aksine kıdem tazminatına hak kazanabilir.
- Deneme süresi: İş sözleşmesine konulan deneme süresi içinde (en çok 2 ay, toplu iş sözleşmesiyle 4 aya kadar) taraflar ihbar süresine uymadan feshedebilir.
- Anlaşmalı ayrılık: İşverenle karşılıklı anlaşarak (ikale) ayrılıyorsanız süreleri sözleşmeyle serbestçe belirleyebilirsiniz.
1 yılı dolmadan istifa edenin durumu
Çalışma süresi 1 yıldan az olan işçi için ihbar süresi 2 haftadır (6 aydan az) veya 4 haftadır (6 ay-1 yıl). Bu işçinin ayrıca dikkat etmesi gereken nokta kıdem tazminatıdır: 1 yıl dolmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz.
Yani 8 aylık çalışan bir işçi istifa ederken hem 4 hafta önceden bildirim yapmak zorundadır hem de kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Tek istisna, haklı nedenle fesih halidir; o zaman hem ihbar süresi kalkar hem de kıdem hakkı doğabilir.
İstifa, ihbar ve kıdem ilişkisi
Üç kavramı birbirine karıştırmayın: ihbar süresi bildirim yükümlülüğüdür, ihbar tazminatı bu yükümlülüğe uyulmamasının bedelidir, kıdem tazminatı ise en az 1 yıl çalışma karşılığı doğan ayrı bir haktır.
Normal istifada kıdem tazminatı doğmaz ama ihbar yükümlülüğü vardır. Haklı nedenle istifada ise hem ihbar yükümlülüğü kalkar hem de kıdem hakkı doğabilir. Tüm istisnalar ve SGK prosedürü için istifa rehberine bakın; ihbar süreleri sayfasında işveren tarafının yükümlülüklerini bulabilirsiniz.